Adana web tasarım firması ararken görüştüğünüz hemen her ekip kendini hızlı, uygun fiyatlı ve deneyimli olarak tanıtır. Bu tanıtımlar birbirine o kadar benzer ki bir süre sonra seçim yapmak şansa kalmış gibi görünür. Oysa web sitesi yaptırmak, ev yaptırmaya sandığınızdan çok daha fazla benzer. Bir müteahhidi yalnızca broşürüne bakarak seçmezsiniz. Bitirdiği binaları gezer, oralarda oturanlarla konuşur ve tapunun kimin adına çıkacağını sözleşmede açıkça görmek istersiniz. Web sitesinde de portföy bitmiş binalara, referanslar eski müşterilere, alan adı ile barındırma hesapları ise tapuya karşılık gelir. Bu benzetmeyi akılda tuttuğunuzda, gösterişli sunumlar yerine somut kanıtlara bakmak kendiliğinden bir alışkanlığa dönüşür.
Aşağıdaki bölümler, görüşme masasına oturmadan önce elinizde bulunması gereken kontrol listesini adım adım kuruyor. Önce portföy ve referansların nasıl okunacağını, ardından çalışma düzeninin ve iletişim biçiminin nasıl sınanacağını ele alıyoruz. Sonra sözleşmeye mutlaka girmesi gereken maddelere, en son da yayından sonraki destek koşullarına ve sizi durup düşündürmesi beklenen işaretlere geçiyoruz. Önerilerin çoğu küçük bir tanıtım sitesi için de, kapsamlı bir e-ticaret projesi için de geçerlidir; yalnızca ayrıntıların derinliği değişir. Görüşmelere bu listeyle girdiğinizde her firmaya aynı soruları sorar, cevapları da aynı ölçütlerle tartabilirsiniz.
Adana web tasarım firması seçerken işe portföy ve referanslardan başlayın
Bir firmayı tanımanın en kısa yolu, bitirdiği işlere müşteri gözüyle girmektir. Portföydeki sitelerden birini açın ve gerçek bir ziyaretçi gibi davranın: bir hizmeti arayın, formu doldurun, telefonunuzdan arama düğmesine dokunun. Sayfalar arasında geçerken beklemek zorunda kalıyor musunuz, metinler rahat okunuyor mu, menü küçük ekranda kayboluyor mu? Bu kısa deneme, sunum dosyasındaki özenle seçilmiş görsellerden çok daha fazlasını anlatır. Aynı gözle firmanın kendi sitesine de bakın; kendi vitrinine özen göstermeyen bir ekibin sizinkine daha fazla özen göstermesini beklemek zordur. Adana web tasarım firması adaylarını değerlendirirken sizin sektörünüze ya da ölçeğinize yakın işlere ayrıca ağırlık verin. Bir klinik için hazırlanmış sade bir tanıtım sitesi ile yüzlerce ürün barındıran bir mağaza, birbirinden oldukça farklı beceriler ister. Sektörünüzden bir örnek yoksa, benzer bir sorunu çözdükleri başka bir işi göstermelerini isteyin.
Portföydeki her işin arkasındaki hikâyeyi sormak da faydalıdır. O işletme firmaya hangi sorunla gelmişti, hangi çözüm önerildi ve site yayına girdikten sonra ne değişti? Bu sorulara somut örneklerle cevap verebilen bir ekip, işi yalnızca görsel bir süsleme olarak görmediğini gösterir. İşin hangi kısmının gerçekten firmaya ait olduğunu da öğrenin. Bazı projelerde tasarım başka bir yerde yapılmış, firma yalnızca kurulumu üstlenmiş olabilir. Bütün örneklerin aynı kalıptan çıkmış gibi görünmesi de üzerinde durulacak bir ayrıntıdır. Farklı sektörlerden işletmelerin sitelerinin birbirinin kopyası gibi durması, ekibin her müşteriye aynı hazır çözümü uyguladığını düşündürür. Portföyde yer alan bir işletmenin sitesi bugün başka bir firma tarafından yönetiliyorsa, bunun nedenini sormak da öğretici olabilir.
Referanslar portföyü tamamlayan ikinci kaynaktır. Firmanın paylaştığı listeden bir iki işletmeyi arayıp kısa bir sohbet edin. Proje söz verilen sürede bitti mi, işler aksadığında ekip nasıl bir tavır takındı, bugün yeniden bir iş verecek olsalar aynı firmayı seçerler mi? Bu soruların cevabı, bir tanıtım dosyasının veremeyeceği kadar somut bilgi sunar. Yıllardır aynı ekiple devam eden müşteriler de pek çok vaatten daha güçlü bir göstergedir. Listenin güncelliğine de bakın; yalnızca yıllar önce tamamlanmış işlerden oluşan bir liste, ekibin bugünkü kadrosu hakkında pek az şey söyler. Bir Adana web tasarım firması için internette bırakılmış yorumlar da fikir verir. Ancak yorumların ne zaman yazıldığına ve firmanın olumsuz yorumlara nasıl karşılık verdiğine bakmak, yıldız ortalamasından çok daha öğreticidir.
İlk görüşmeler firmanın çalışma düzeni hakkında ne anlatır?
İlk görüşme, firmanın nasıl çalıştığına dair en dürüst ipuçlarını verir. İyi bir ekip bu toplantıda konuşmaktan çok soru sorar. İşinizin nasıl kazanç sağladığını, müşterilerin size en çok hangi soruyla geldiğini ve sitenin başarısını neyle ölçeceğinizi merak eder. Daha ilk dakikalarda, hiçbir şey sormadan rakam veren bir firma ise ihtiyacınızı değil, kendi standart paketini satıyor olabilir. Önerilen çözümün ihtiyacınıza mı, yoksa firmanın alışkanlıklarına mı dayandığını anlamak için neden o yolu seçtiklerini sorun. Görüşmeden sonra elinize yazılı bir şey geçip geçmediğine de dikkat edin. Konuşulanları madde madde kayda geçiren bir firma, aynı özeni proje boyunca da gösterme eğilimindedir. Toplantının sonunda firmanın sizden neler istediğini de not edin; iyi hazırlanmış bir ekip, ilk adım için beklediği bilgi ve belgeleri açıkça sıralar.
Proje süresince kiminle muhatap olacağınızı baştan öğrenin. Tek bir sorumlu kişinin bulunması, mesajlarınızın ekip içinde kaybolmasını önler. Sorularınıza hangi hızla cevap verildiğini, geri bildirimlerin hangi kanaldan toplandığını ve ilerlemenin nasıl paylaşıldığını da sorun. Tatil dönemlerinde ya da sorumlu kişi izindeyken işin kimde kalacağını bilmek, yoğun bir haftada zor durumda kalmanızı önler. Haftalık kısa bir durum özeti, uzun toplantılara gerek bırakmadan herkesin aynı noktada kalmasını sağlar. Bazı firmalar çalışmayı bitene kadar size göstermez ve sonuçla sizi bir anda karşılar. Oysa site geliştirilirken size özel bir önizleme adresinin açılması, sürprizleri azaltır. Yanlış giden bir ayrıntı daha taslak aşamasındayken fark edilir ve düzeltilmesi kolaylaşır. Bir terimi sorduğunuzda sabırla açıklanıyorsa, proje boyunca da rahat bir iletişim bekleyebilirsiniz.
Çalışma düzeninin bir diğer göstergesi, işin hangi aşamalardan geçeceğinin önceden anlatılmasıdır. Keşif, taslak, tasarım onayı, kodlama, test ve yayına alma gibi adımların her biri için yaklaşık bir süre ve sizden beklenen katkı belirtilmelidir. Her aşamanın sonunda sizden onay istenmesi, işin yanlış yöne ilerlemesini erkenden durdurur. Değişiklik taleplerinin nasıl kayıt altına alınacağı da bu planın parçasıdır; dağınık mesajlarla verilen kararlar sonradan kolayca unutulur. Takvimin yalnızca firmaya bağlı olmadığını da hatırlamak gerekir; metinleri ve görselleri geç teslim ettiğinizde yayın tarihi de kayar. Özenli bir Adana web tasarım firması bu karşılıklı sorumlulukları en başta açıkça konuşur. Yayından önce site farklı tarayıcılarda ve telefonlarda denenmeli, formların gerçekten e-posta gönderip göndermediği kontrol edilmelidir. Yönetim panelinin size uygulamalı olarak gösterilmesi de bu sürecin doğal bir parçasıdır.
Sitenin tapusu kimde kalacak: sözleşmede aranması gereken maddeler
Girişteki benzetmeye dönersek, sözleşme sitenizin tapusunun kimde kalacağını belirleyen belgedir. Alan adının işletmeniz adına kaydedilmesi, barındırma hesabının sizin adınıza açılması ve yönetici erişiminin size verilmesi bu belgenin ilk maddeleri arasında yer almalıdır. Firma teknik işleri sizin adınıza yürütebilir; ancak mülkiyet ile yönetim yetkisi birbirine karıştırılmamalıdır. Site firmanın kendi sunucusunda barındırılacaksa, verilerinizin size hangi formatta ve hangi süre içinde verileceği de bir maddeye bağlanmalıdır. Kodun ve tasarım dosyalarının kime ait olacağı da açıkça yazılmalıdır. Özel olarak geliştirilen bölümlerin kaynak kodunun teslim edilip edilmeyeceği ve ücretli tema ile eklenti lisanslarının kimin adına alınacağı, sonradan tartışma konusu olabilecek ayrıntılardır. Firma kendi geliştirdiği kapalı bir sistem kullanıyorsa, ileride başka bir ekiple devam etmenin nasıl mümkün olacağını da sorun.
Teslim listesi, sözleşmenin belki de en çok işe yarayan ekidir. Kaç sayfa hazırlanacağı, hangi işlevlerin kurulacağı, metin ve görsel hazırlığının kimde olduğu, kaç düzeltme turu tanındığı ve hangi tarayıcılarda deneme yapılacağı bu listede yer almalıdır. Yönetim panelinin nasıl kullanılacağını anlatan kısa bir kılavuzun listeye eklenmesi, ekip değiştiğinde bile işinize yarar. Listede bulunmayan bir işin sonradan ek ücrete konu olması doğaldır; önemli olan bunun baştan bilinmesidir. Belirsiz ifadeler ise en sık anlaşmazlık kaynağıdır. Kurumsal site, modern tasarım ya da arama motoru uyumu gibi genel sözcükler iki taraf için farklı anlamlar taşıyabilir. Bu sözcüklerin karşılığı ölçülebilir maddelerle yazıldığında, teslim günü neyin tamamlanmış sayılacağı konusunda tartışma çıkmaz. Teslim sırasında listenin madde madde birlikte gözden geçirilmesi, eksiklerin yayından önce kapatılmasını sağlar.
Ödeme planı da sözleşmede netleşmesi gereken konulardandır. Yaygın yöntem, ücretin bir kısmının başlangıçta, kalan bölümlerin ise belirli aşamalar tamamlandıkça ödenmesidir. Aşamaların tasarım onayı ya da yayına geçiş gibi somut olaylara bağlanması iki tarafı da korur. Ücretin tümünü işe başlamadan talep eden bir düzen ise elinizde hiçbir denge unsuru bırakmaz. Ek talepler için saatlik mi yoksa iş başına mı ücret uygulanacağını aynı bölümde görmek, ileride çıkacak küçük işleri kolaylaştırır. Seçtiğiniz Adana web tasarım firması ile imza atacağınız metinde, gecikme hâlinde neler olacağı da belirtilmelidir. Projenin yarıda kalması durumunda o güne dek tamamlanan bölümlerin size nasıl teslim edileceği de aynı metinde yer almalıdır. Bu maddeler ilk bakışta karamsar görünebilir; ancak iyi niyetli iki taraf için de işi kolaylaştıran bir güvencedir.
Destek koşulları ve seçimi yeniden düşündürmesi gereken işaretler
Site yayına girdiğinde iş bitmez; asıl sınav, ilk aylarda karşılaşılan küçük sorunlarla başlar. Teslimden sonraki belli bir süre boyunca hataların ücretsiz düzeltilip düzeltilmeyeceği sözleşmede yazılı olmalıdır. Bu sürenin ardından bakımın nasıl süreceğini de baştan konuşun. Düzenli güncelleme, yedekleme, güvenlik kontrolü ve küçük içerik değişiklikleri aylık bir anlaşmayla mı yapılacak, yoksa her iş ayrı mı ücretlendirilecek? Acil bir durumda hangi kanaldan, hangi saatlerde ve ne kadar sürede dönüş alacağınızı öğrenin. Sunucuda bir kesinti yaşandığında muhatabın firma mı yoksa barındırma şirketi mi olacağı da önceden bilinmelidir. Sitenin çöktüğü bir cumartesi sabahı telefonu açan birinin olup olmadığı, çoğu zaman bütün tasarım kararlarından daha önemli hâle gelir. Bu koşulların sözlü kalmaması için hepsini bakım anlaşmasına ya da sözleşmenin ekine yazdırın.
Seçim sürecinde bazı işaretler, ileride yaşanabilecek sorunları önceden haber verir. İhtiyacınızı sormadan fiyat veren, sözleşme hazırlamaktan kaçınan ya da her şeyi sözlü vaatlere bırakan bir firmaya karşı dikkatli olun. Alan adını kendi üzerine almakta direnmek, yönetici şifresini paylaşmamak ve kaynak dosyaları vermemek de ciddi uyarı işaretleridir. Teklifin tek satırlık bir toplamdan ibaret olması, kapsamın sonradan tartışmaya açık kalacağını gösterir. Eski müşterilerle konuşmanıza izin verilmemesi de benzer bir kuşku doğurur. Arama sonuçlarında kısa yoldan zirveye çıkarma vaadi ya da sınır tanımayan düzeltme sözü gerçekçi değildir. İndirimin yalnızca birkaç gün süreceğini söyleyerek karar vermenizi hızlandırmaya çalışan yaklaşımlar da sağlıklı bir başlangıcın işareti değildir. Bir Adana web tasarım firması ile ilk görüşmelerde bu işaretlerden birkaçıyla karşılaşıyorsanız, düşük bir fiyatın cazibesine kapılmadan başka adaylarla da konuşun.
Olumlu işaretler de en az uyarılar kadar belirgindir. Sorularınıza zaman ayıran, yapamayacağı işi açıkça söyleyen, teklifini kalem kalem yazan ve sahiplik maddelerini kendiliğinden öneren bir ekip, sağlam bir iş birliğinin temelini atar. Karar anında içinizde kalan bir soru varsa, onu imzadan önce sormaktan çekinmeyin. Deneyimli bir ekip bu soruyu bir sorun olarak değil, işine gösterdiğiniz ilginin işareti olarak görür. Firmanın büyüme planlarınızı dinleyip dinlemediği de önemlidir; bugün küçük başlayan bir site, ileride bir mağazaya ya da çok dilli bir yapıya dönüşmek zorunda kalabilir. Seçiminizi yaptıktan sonra görüşme notlarınızı, sözleşmeyi ve teslim listesini tek bir klasörde saklayın. Birkaç yıl sonra siteyi yenilemek ya da başka bir ekiple devam etmek istediğinizde bu klasör, geçmişi hatırlamanın ve pazarlığı doğru yapmanın en pratik aracı olur.
Firma seçerken aklınıza takılabilecek sorular
Firmanın aynı şehirde olması ne kadar önemlidir?
Belirleyici bir şart değildir. Toplantıların çevrim içi yapılabildiği bir dönemde uzaktaki bir ekip de başarılı işler çıkarabilir. Yine de Adana’da bulunan bir firmayla gerektiğinde yüz yüze görüşmek, iş yerinizde çekim planlamak ve yerel müşterilerinizin alışkanlıklarını konuşmak daha kolaydır. Asıl önemli olan mesafe değil, firmanın size ne kadar düzenli ve açık bilgi verdiğidir.
Karar vermeden önce kaç firmadan teklif almak mantıklıdır?
Üç ya da dört firmayla görüşmek çoğu zaman sağlıklı bir tablo sunar. Daha azı karşılaştırma imkânını daraltır, çok daha fazlası ise kararı gereksiz yere zorlaştırır. Önemli olan, her adaya aynı ihtiyaç tarifini iletmek ve gelen teklifleri aynı başlıklar altında okumaktır. Böylece farkın fiyattan mı, kapsamdan mı yoksa çalışma biçiminden mi kaynaklandığını rahatça görebilirsiniz.
Sözleşme yapmadan çalışmayı öneren bir firmaya güvenilir mi?
Küçük bir proje bile yazılı bir anlaşmayı hak eder. Sözleşme, taraflar arasındaki güvensizliğin değil, beklentilerin aynı olduğunun belgesidir. Kapsamlı bir metin hazırlanamıyorsa en azından teslim listesi, ödeme planı ve hesapların kimin adına açılacağı e-postayla karşılıklı olarak onaylanmalıdır. Yazılı bir iz bırakmaktan kaçınan bir firma, sorun çıktığında da sorumluluk almaktan kaçınabilir.
Başka bir firmanın yaptığı sitemi yeni bir ekibe devretmek mümkün müdür?
Çoğu durumda mümkündür. Alan adı, barındırma ve yönetim paneli erişimleri sizdeyse yeni ekip siteyi kısa bir incelemenin ardından devralabilir. Sitenin yaygın bir içerik yönetim sistemiyle kurulmuş olması bu geçişi kolaylaştırır. Önceki firma yalnızca kendisinin yönetebildiği kapalı bir yazılım kullandıysa içeriklerin taşınması ya da sitenin yeniden kurulması gerekebilir. Bu yüzden devir konusunu daha sözleşme aşamasında konuşmak, ileride zaman kazandırır.
